سامانه املاک و اسکان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های دیجیتال دولت در حوزه مسکن است که مستقیماً با مالیات، یارانه‌ها، خدمات بانکی، نقل‌وانتقال ملک و حتی برخی خدمات هویتی گره خورده است. اگر مالک، مستأجر یا حتی ساکن یک واحد مسکونی هستید، این راهنمای جامع دقیقاً برای شما نوشته شده تا بدون ابهام، بدون خطا و با آگاهی کامل تکلیف خود را مشخص کنید.

سامانه املاک و اسکان چیست و چرا ایجاد شد؟

سامانه املاک و اسکان کشور به نشانی رسمی amlak.mrud.ir زیر نظر وزارت راه و شهرسازی راه‌اندازی شده و هدف اصلی آن شناسایی وضعیت سکونت و مالکیت واحدهای مسکونی در سراسر کشور است.

بر اساس تجربه کاری من در ارزیابی پرونده‌های ملکی و مالیاتی، این سامانه سه هدف کلیدی دارد:

• شناسایی خانه‌های خالی و اجرای دقیق مالیات آن‌ها
• شفاف‌سازی وضعیت مالکیت و سکونت برای سیاست‌گذاری مسکن
• جلوگیری از فرار اطلاعاتی در یارانه‌ها، تسهیلات و خدمات دولتی

نکته مهم: برخلاف تصور عمومی، سامانه املاک و اسکان صرفاً یک سایت «اطلاع‌رسانی» نیست؛ بلکه یک پایگاه داده حاکمیتی است که اطلاعات آن مبنای تصمیمات مالی و حقوقی قرار می‌گیرد.

چه کسانی باید در سامانه املاک و اسکان ثبت‌نام کنند؟

بر اساس قانون، همه سرپرستان خانوار موظف به ثبت اطلاعات هستند؛ فرقی نمی‌کند مالک باشید یا مستأجر.

وضعیت فرد	الزام ثبت اطلاعات
مالک ساکن	✅ بله (ثبت ملک + وضعیت سکونت)
مالک غیرساکن	✅ بله (خطر مالیات خانه خالی)
مستأجر	✅ بله (ثبت محل سکونت)
افراد بدون ملک (ساکن با خانواده)	✅ بله (ثبت آدرس محل سکونت)

تجربه عملی: بسیاری از افراد تصور می‌کنند اگر مالک نباشند نیازی به ثبت‌نام ندارند، اما در عمل همین عدم ثبت باعث قطع یارانه یا بروز خطا در خدمات بانکی شده است.

نحوه ثبت‌نام در سامانه املاک و اسکان (مرحله به مرحله)

مرحله ۱: ورود به سامانه

وارد سایت amlak.mrud.ir شوید و گزینه «ورود از طریق دولت من» را انتخاب کنید.

مرحله ۲: احراز هویت

• ورود با کد ملی
• دریافت رمز یکبار مصرف
• تطبیق اطلاعات با ثبت احوال

مرحله ۳: ثبت اطلاعات خانوار

در این بخش، اعضای خانوار به‌صورت خودکار نمایش داده می‌شوند. در صورت مغایرت، باید اصلاح انجام شود.

مرحله ۴: ثبت ملک یا محل سکونت

• ثبت مشخصات ملک (شناسه یکتا، آدرس، نوع کاربری)
• تعیین وضعیت: ساکن، اجاره‌ای، خالی

هشدار تخصصی: اگر ملکی به اشتباه «خالی» ثبت شود، سیستم به‌صورت خودکار آن را در لیست مشمولان مالیات خانه خالی قرار می‌دهد.

مالیات خانه خالی و ارتباط مستقیم با سامانه

بر اساس قانون، اگر یک واحد مسکونی بیش از ۱۲۰ روز در سال خالی باشد و در سامانه املاک و اسکان به‌درستی ثبت نشده باشد، مشمول مالیات تصاعدی می‌شود.

سال خالی بودن	نرخ مالیات تقریبی
سال اول	۶ برابر مالیات اجاره
سال دوم	۱۲ برابر
سال سوم به بعد	۱۸ برابر

تحلیل کارشناسی: در بسیاری از پرونده‌ها، مالیات نه به‌دلیل خالی بودن واقعی ملک، بلکه به‌دلیل عدم یا اشتباه در ثبت اطلاعات اعمال شده است.

خطاهای رایج سامانه املاک و اسکان و راه‌حل آن‌ها

۱. ملک من نمایش داده نمی‌شود

علت: عدم اتصال اطلاعات سند به کد ملی

راه‌حل: ثبت دستی ملک با شناسه یکتا یا مراجعه به دفاتر پیشخوان

۲. ملک به اشتباه خالی ثبت شده

علت: عدم تأیید نهایی وضعیت سکونت

راه‌حل: ویرایش اطلاعات و ثبت ساکن + تأیید نهایی

۳. امکان ویرایش وجود ندارد

علت: قفل سیستمی بعد از تأیید

راه‌حل: ثبت درخواست اصلاح از طریق پشتیبانی سامانه

بخش تجربه و نظر کارشناسی (نکاتی که کمتر گفته می‌شود)

به‌عنوان کسی که پرونده‌های متعددی از اختلافات مالیاتی و ملکی را بررسی کرده‌ام، این نکات حیاتی را جدی بگیرید:

• ✅ هر تغییر سکونت (جابجایی، اجاره، فروش) را حداکثر ظرف ۳۰ روز ثبت کنید.
• ✅ اطلاعات را با سند رسمی و کد پستی تطبیق دهید؛ کوچک‌ترین مغایرت دردسرساز است.
• ✅ پیامک‌های سامانه را نادیده نگیرید؛ اغلب هشدار قبل از جریمه هستند.
• ❌ به امید «خودکار اصلاح شدن» ننشینید؛ سیستم اصلاح خودکار ندارد.

دیدگاه تخصصی: سامانه املاک و اسکان در حال تبدیل شدن به یکی از مرجع‌های اصلی احراز محل سکونت در کشور است؛ مشابه نقشی که کد مالیاتی در سیستم بانکی دارد.

اگر ثبت‌نام نکنیم چه می‌شود؟ (پیامدهای واقعی)

• احتمال قطع یا تعلیق یارانه
• مشکل در دریافت وام و تسهیلات بانکی
• مشمول شدن ناخواسته مالیات خانه خالی
• اختلال در خدمات دولتی وابسته به نشانی

این‌ها تهدید نیستند؛ تجربه پرونده‌های واقعی هستند.

جمع‌بندی نهایی و اقدام پیشنهادی

سامانه املاک و اسکان دیگر یک پروژه آزمایشی نیست؛ یک الزام قانونی و زیرساخت حیاتی است. اگر اطلاعات شما دقیق، به‌روز و تأییدشده باشد:

• ✅ از جریمه و مالیات‌های اشتباه در امان می‌مانید
• ✅ دسترسی شما به خدمات دولتی بدون وقفه خواهد بود
• ✅ مالکیت و سکونت شما شفاف و قابل دفاع می‌شود

اقدام فوری: همین امروز وارد سامانه شوید، اطلاعات خود را بررسی کنید و اگر کوچک‌ترین مغایرتی دیدید، اصلاح را به تعویق نیندازید.